Sida dadkii hore ay ku kala saari jireen dadka aanan isla dhalan

Dadkii hore ee Muslimiinta, gaar ahaan reer baadiyaha ku xeeldheeraa aqoonta reeraha iyo abtirsiinta, waxay lahaayeen cilmi la yiraahdo Cilmiga Qaafa (علم القيافة) ama Al-Qaa'if (القائف). Kani wuxuu ahaa cilmi iyo hibo lagu garto raadka, muuqaalka, iyo hiddasidaha qofka, kaas oo loo isticmaali jiray in lagu kala saaro dadka isla dhashay iyo kuwa aan isla dhalan.

Waxay u qaybin jireen labo qaybood oo waaweyn:

1. Qiyaasada Muuqaalka (قيافة البشرة)

Tani waxay ahayd aqoonta lagu garto isku-eekaananshaha xubnaha jirka si loo ogaado qofka uu dhalay ama cidda uu la dhashay.

Qaabka Xubnaha: Waxay si aad ah u eigi jireen qaabka dhegaha, sanka, faraha, cidiyaha, iyo xitaa qaabka cagaha iyo lafaha.

Midabka iyo Dubka: In kasta oo midabku isbeddeli karo, waxay lahaayeen xirfad ay ku gartaan hufnaanta maqaarka iyo calaamadaha qarsoon ee qoysku wadaago.

Xikmaddooda:Waxay dhihi jireen, "Dhiiggu ma noqdo biyo, dabeecadda iyo muuqaalkuna waxay ku dhex dhuuntaan lafaha." Waxay rumeysnaayeen in hidduhu ay tahay silsilad aan go'ayn, xitaa haddii ilmo uu u ekaan waayo waalidkiis, wuxuu u ekaanayaa awoowayaashiis fogfog.

2. Qiyaasada Raadka (قيافة الأثر)

Tani waxay ahayd awoodda lagu aqoonsado qofka iyo reerka uu yahay iyadoo la eegayo raadka cagtiisa ee ciidda ku reebantay.

Kala dhalashada: Waxay garan jireen haddii labo qof ay wada socdaan inay walaalo yihiin iyo in kale, sababtoo ah waxay rumeysnaayeen in dadka isla dhashay ay wadaagaan miisaanka jirka, qaabka ay cagta u dhigaan, iyo fogaanta u dhaxaysa tillaabooyinka.

Aqoonsiga guud: Waxay raadka ku garan jireen qofka inuu yahay nin, naag, qof weyn, ilmo, iyo xitaa haddii ay naagtu uur leedahay.

Sheeko iyo Xikmad Caan ka ah ee Taariikhda Islamka

Mid ka mid ah dhacdooyinka ugu caansan ee muujinaya kalsoonida lagu qabay cilmigan xilligii Nabiga (NNKH) waxay ahayd sheekadii Usama bin Zayd iyo aabihiis  Zayd bin Haritha.

Zayd wuxuu ahaa nin aad u cad, halka wiilkiisa Usama uu ahaa nin madow. Sidaa darteed, dadkii munaafiqiinta ahaa ayaa bilaabay inay shaki geliyaan dhalashada Usama. Maalin ayaan waxaa guriga soo galay nin "Qaa'if" ah oo hidda-sooca ku xeeldheer, oo la oran jiray Majzaz Al-Mudliji. Zayd iyo Usama ayaa jiifay iyagoo isku dhar asturan, laakiin cagahooda kaliya ay banaanka yiilay. Ninkii baa eegay cagahooda wuxuuna yiri: Cagahani mid baa tii kale ka dhalatay (waa aabe iyo wiil)." Nabiga (NNKH) aad ayuu ugu farxay arrintaas, sababtoo ah waxay meesha ka saartay tuhunkii dadka.

Maxay ku kala garan jireen dadka aan isla dhalan?

Kala fogaanshaha Dabeecadda : Waxay aaminsanaayeen in dadka wada dhashay ay leeyihiin dareen isku dhow (gariirka codka, qaabka qosolka, ama cadhada), halka dadka shisheeyaha ah ay ku kala duwan yihiin astaamahaas asalka ah.

 Urta: Qaar ka mid ah dadkii hiddasidaha aadka u yaqaanay waxay lahaayeen dareen carfmeed oo ay ku kala saaraan urta gaarka ah ee qoys kastaaba leeyahay (waa wax u dhigma DNA-da maanta la isticmaalo).

Xikmaddahoodii ugu Caansanaa:

 1. Hidduhi waa mid wax soo jiita: Tani waxay ahayd xikmad weyn oo ay uga digi jireen dhalinyarada marka ay guursanayaan, iyagoo dhihi jiray reerka aad guursanayso eeg, sababtoo ah sifooyinka wanaagsan ama xun waxay u gudbaan ubadka.

 2. Raadka been ma sheego: Waxay aaminsanaayeen in muuqaalka wejigu uu isbeddeli karo (is-qurxin), laakiin qaabka lafaha iyo hiddaha rasmiga ah waa kuwo aanan la qarin karin.